Skip to content
Aktualizacja: 18/10/2022

Podziel się na:

Historia lotnictwa podszyta jest zapierającymi dech w piersiach wynalazkami. Już w czasach starożytnych ludzie marzyli o tym, by zrobić to samo co ptaki i wreszcie móc zacząć latać. Musiało jednak minąć kilka epok historii, zanim słynni bracia Wright mogli pod koniec XIX wieku zaprezentować światowej publiczności pierwszy zmotoryzowany samolot, który na stałe pozostał w powietrzu. Oczywiście pierwsze motolotnie nie były specjalnie szybkie. Na przykład w 1909 roku Alberto Santos-Dumont zdołał w swoim lekkim samolocie sportowym polecieć z prędkością zaledwie 90 km na godzinę. To, co na swoje czasy było przełomowe i uchodziło za najszybszy samolot, dziś wywołuje jedynie uśmiech. W końcu w ciągu ostatnich 100 lat wiele się wydarzyło, jeśli chodzi o technologię lotniczą i kosmiczną. Dziś zajmiemy się teraźniejszością i przyjrzymy się bliżej temu, jak szybko mogą latać samoloty!

 

Z jaką prędkością leci samolot w kilometrach na godzinę?

Od czasu, gdy ceny biletów lotniczych stały się osiągalne dla szerokiej rzeszy ludzi, to samoloty nie tracą na popularności. Trudno się temu dziwić, biorąc pod uwagę komfort. Podczas gdy alternatywy takie jak samochód, autobus, pociąg czy nawet statek wymagają wielogodzinnej podróży, samolotem często zajmuje to zaledwie ułamek tego czasu. Można go lepiej spędzić, na przykład popijając koktajle na białej, piaszczystej plaży. Oczywiście ta oszczędność czasu nie jest przypadkowa. To właśnie sama prędkość samolotu sprawia, że jest on najszybszym środkiem transportu, zwłaszcza do odległych miejsc. Ale jak szybki jest samolot?

Przede wszystkim należy dokonać rozróżnienia pomiędzy różnymi typami samolotów. W końcu nie wszystkie samoloty są takie same. Podczas gdy szybowce poruszają się z dość rekreacyjną prędkością od 70 do 280 km/h, samoloty pasażerskie osiągają znacznie większe prędkości. Przeciętnie osiągają one prędkość około 1000 km/h. Jest to tak zwana prędkość przelotowa. Choć możecie tego nie odczuć, samoloty pasażerskie są znacznie wolniejsze przy starcie. Tutaj pilot zwykle dąży do osiągnięcia prędkości 300 km/godz. To, jak wysoka jest ona w rzeczywistości, zależy od różnych czynników wpływających na jej wysokość. Podczas gdy szybowce poruszają się tylko z maksymalną prędkością 280 km/h, specjalne samoloty rakietowe osiągają maksymalne prędkości kilkukrotnie przekraczające prędkość dźwięku.

Ci, których na to stać, latają jeszcze szybszym prywatnym odrzutowcem. Nieco mniejsze samoloty gwiazd Hollywood osiągają czasem ponad 1100 km/h. Jeśli spojrzeć na samoloty wojskowe, to wartości samolotów "konwencjonalnych" wydają się wręcz śmieszne. Na przykład samolot szpiegowski US Air Force o nazwie "Blackbird" może osiągnąć prędkość do 3.530 km/h.

 

W jakich wartościach podawana jest prędkość samolotu?

Prędkość lotu opisuje prędkość samolotu względem powietrza. Przepływ powietrza, który powstaje na skrzydłach, decyduje o aerodynamice i przyczynia się np. do zwiększenia siły nośnej. Wartość ta jest mierzona na zewnątrz samolotu, co pilot może odczytać na tzw. wskaźniku prędkości lotu. Z kolei prędkość względem ziemi mierzy prędkość względem podłoża. Oznacza to, że samolot przekracza określone punkty na trasie w określonym czasie. Wartość ta jest ważna dla nawigacji i może być określona np. za pomocą systemu nawigacyjnego. Alternatywnie, prędkość względem ziemi może być również obliczana na podstawie prędkości lotu, przy czym może być ona wyższa niż prędkość lotu przy wietrze tylnym i niższa przy wietrze czołowym.

 

Z jaką prędkością startuje samolot?

W lotnictwie mówi się, że samolot startuje, gdy nie ma już kontaktu z ziemią. Dzieje się tak w przypadku, gdy opony opuszczają podłoże. Oficjalnie można powiedzieć, że samolot wystartował, gdy osiągnął wysokość około 10 metrów. Start jest możliwy tylko przy określonej prędkości. To, jak wysoka musi być ta prędkość, zależy ponownie od rodzaju samolotu. Dla konwencjonalnych samolotów pasażerskich prędkość ta wynosi od 250 do 345 km/h.
Zgodnie z zasadą, wymagana prędkość startowa maleje wraz z masą samolotu. Dla lekkich samolotów do startu wystarczy na przykład prędkość od 80 do 150 km/h. Powodem tak dużej różnicy są siły działające na samolot. Aby obiekt tak ciężki jak samolot pasażerski mógł wystartować, musi być wystarczająco silny wiatr czołowy, na którym skrzydła mogą szybować ku niebu.

Jak szybko leci samolot_1

 

Co się dzieje, gdy samolot przełamie barierę dźwięku?

Przełamanie bariery dźwięku jest często uważane za jedną z najbardziej niezwykłych rzeczy, jakie mogą zrobić samoloty. Na poziomie morza i w standardowych warunkach atmosferycznych dźwięk rozchodzi się w falach poruszających się z prędkością 345 metrów na sekundę. Ta prędkość będzie się zmieniać w zależności od temperatury, a zatem wysokości, ale można jej użyć jako punktu odniesienia. Lecąc, samolot emituje fale dźwiękowe. Te fale dźwiękowe poruszają się ze skończoną prędkością dźwięku, więc gdy samolot zbliża się do prędkości, z jaką te fale się poruszają, zaczynają się one prawie nawarstwiać z przodu nosa. W punkcie tuż przed przekroczeniem prędkości dźwięku odrzutowiec porusza się z taką samą prędkością, jak fale dźwiękowe przed nim. Ale przy wystarczającej prędkości i przyspieszeniu odrzutowiec może przebić się przez te fale dźwiękowe, poruszając się szybciej niż sam dźwięk. Kiedy samolot przebija się przez nagromadzone ciśnienie wszystkich fal dźwiękowych z przodu jego nosa, następuje ogromna zmiana ciśnienia, ponieważ fale wypełniają pustkę, w której wcześniej się znajdował. Ta zmiana ciśnienia w falach dźwiękowych tworzy grzmot dźwiękowy, który prawdopodobnie słyszeliście w filmach. Gdy odrzutowiec porusza się szybciej niż prędkość dźwięku, wydaje się, że przelatuje w niesamowitej ciszy, ponieważ porusza się szybciej niż dźwięk, który wytwarza.

 

Dlaczego nie ma już ponaddźwiękowych odrzutowców pasażerskich?

Naddźwiękowe odrzutowce istnieją od 1969 r. Jednak w 2003 r. regularne usługi z użyciem naddźwiękowych odrzutowców zostały wstrzymane wraz z bankructwem linii lotniczych Concorde. Powodem było między innymi to, że samolot zużywał ogromne ilości paliwa, miał wysokie koszty utrzymania i mógł przewozić stosunkowo mało pasażerów. W ciągu najbliższych kilku lat naddźwiękowe odrzutowce mogą jednak powrócić: Modele Boom Supersonic mają wozić pasażerów od 2029 roku. Według producenta będą one latać tylko na zrównoważonym paliwie i będą bardziej wydajne od swoich poprzedników.

 

Dlaczego samoloty latają nieco wolniej?

Różne media przypisują wolniejszy lot znacznemu wzrostowi cen paliwa. Aby zrekompensować ten rozwój — i umożliwić pasażerom dalsze tanie podróżowanie — paliwo byłoby w pewien sposób racjonowane. Amerykańskie linie lotnicze podobno w ostatnich latach zaoszczędziły w ten sposób kilka milionów. Przemawiają za tym zarówno względy ekonomiczne, jak i ekologiczne. Podczas gdy kapitanowie latali na pełnej prędkości, aby nadrobić stracony czas z powodu opóźnienia odlotu, w dzisiejszych czasach nie jest to już normą. Może to kosztować linie lotnicze kilka minut więcej lotu, ale mniej paliwa, a więc i pieniędzy. Wskazują na to również aktualne uwarunkowania polityczne. Na przykład zawsze mogą wystąpić przypadki zamknięcia przestrzeni powietrznej, czyli takie, w których strefy (wojenne) muszą być szeroko omijane lub przelatywane na ekstremalnych wysokościach. Ze względu na rosnący ruch lotniczy, w powietrzu pojawiają się dłuższe "holdingi", czyli pętle oczekiwania. Podchodząc do dużych lotnisk, takich jak Frankfurt czy Londyn, zawsze można założyć kilkuminutowe wstrzymanie lotu.

 

Uwielbiacie samoloty? My również! Z pewnością jednak nie wiecie o nich wszystkiego! Sprawdźcie nasz artykuł: 20 rzeczy, których nie wiedziałeś o samolotach pasażerskich. Poznacie 20 najciekawszych rzeczy o samolotach pasażerskich i będziecie mogli zabłysnąć w każdej podróży.

Samolot nad miastem

 

Jaki jest najszybszy samolot pasażerski na świecie?

Nawet jeśli dzisiejsze samoloty pasażerskie nie są w stanie dotrzymać kroku Concorde'om czy nawet odrzutowcom, to i tak są bardzo szybkie. Przyjrzyjmy się bliżej, który model jest uważany za najszybszy samolot na świecie, a kto jest daleko w tyle.

  • 4 miejsce: Boeing 777

Boeing 777 został po raz pierwszy zaprezentowany w 1995 roku i był reklamowany jako idealny samolot długodystansowy z dużą ilością miejsca w środku. Może on pomieścić do 396 pasażerów. Znane linie lotnicze takie jak Emirates, British Airways i United Airlines polegają w dużej mierze na tym samolocie pasażerskim pochodzących od amerykańskiego producenta samolotów Boeing. Dzięki dwóm potężnym turbinom napędowym Boeing 777 może osiągnąć prędkość przelotową 1037 km/h.

  • 3 miejsce: Airbus A380 i Boeing 787

Na trzecim miejscu są dwa samoloty rywali — Airbusa i Boeinga. Po pierwsze na podium znajduje się Airbus A380, który obecnie jest uważany za największy samolot pasażerski na świecie. Wnętrze wielopoziomowego samolotu może pomieścić do 853 osób. Silniki pochodzą od stałego producenta Airbusa, firmy Rolls-Royce, i rozpędzają gigantyczny samolot pasażerski do prędkości przelotowej 1 049 km/h. Boeing 787 jest równie szybki. Ten średniej wielkości samolot pasażerski oferuje miejsce dla 335 osób i dzięki najnowszej technologii silników, zdobywa punkty przede wszystkim za stosunkowo niskie zużycie paliwa.

  • 2 miejsce: Boeing 747-400

Z prędkością przelotową około 1 055 km/h Boeing 747-400 zajmuje drugie miejsce w rankingu. Szerokokadłubowy samolot oferuje miejsce dla nawet 660 pasażerów i jest uważany za bestseller amerykańskiego producenta samolotów. W szczególności do głosu dochodzi tu nowoczesna technologia, z której korzystają nie tylko piloci, ale także załoga i pasażerowie. Dzięki wydajnym silnikom Boeing jest stosunkowo oszczędną maszyną.

  • 1 miejsce: Boeing 747-8i

Na pierwszym miejscu w naszym rankingu znalazł się również Boeing 747-8i. Boeing 747-8i jest obecnie najszybszym samolotem szerokokadłubowym na świecie. Powodem prędkości przelotowej wynoszącej imponujące 1 060 km/h jest przede wszystkim zastosowana tu nowoczesna technologia. Boeing udoskonalił konstrukcję tak, aby samolot miał najlepsze właściwości lotne. Dotyczy to nie tylko nowo powstałych skrzydeł. Kadłub został również dostosowany tak, aby samolot miał najlepsze warunki do efektywnego zachowania się w locie. W połączeniu z nowoczesnymi silnikami znacznie wyprzedza wielu konkurentów. Samolot pasażerski oferuje miejsce dla maksymalnie 342 pasażerów.

Więcej o rodzajach samolotów pasażerskich możecie sprawdzić w naszym poprzednim artykule, gdzie opisaliśmy bardzo dokładnie rodzaje najpopularniejszych maszyn, jakie spotykane są na lotniskach na całym świecie. Przeczytajcie o Boeingach, Airbusach i innych modelach we wpisie zatytułowanym: Rodzaje samolotów pasażerskich